Derin Spiral'den Çıkamamak (Başıma Gelenler, Görüşleriniz)

[kenex]

Merhabalar. Olay 2 Mart Cumartesi günü Antalya-Beğiş Köyü'nde uçuş yaparken gerçekleşti. Daha önce Ölüdeniz'de Swing Axis 3 kanatla spiral atarken hiçbir sorun yaşamamıştım. Sadece spiral çıkışı hareketi yeni öğrendiğimden iplerde kısa bir boşalma yaşamıştım. Sorunsuz bir şekilde hareketi tamamlamıştım.

Gel gelelim Cumartesi yaşadığım olaya. Tepeleri kullanarak irtifa aldım. Amacım farklı kanatların tepkilerini ve hızlarını deneyimlemekti. O sıra Swing Mistral 6 ile uçuyordum. 600-700 metre civarı irtifa aldıktan sonra spirale girdim. Gayet güzeldi Axis'den daha hızlı bir şekilde spirale oturdu. Çıkmak istediğimde sağ freni (sağdan girdim) yavaşça azaltmaya başladım. Ancak kanadın hızında hiçbir azalma görmedim. Daha önce araştırdığımda Mistral 6 nın spirale oturup çıkmadığını okumuştum ancak bunun muhtemelen 8-10 tur sonra olacağını düşünüyordum. Benim de başıma geleceğini bilmiyordum. Sonra aksi yöndeki freni çekmeye başladım. (JustAcro sitesinde okuduğum aklımda kalmış) kanadın hızı sıfırlandı ve sol tarafıma yatarak stole düştü. Stolden çıktığında twist oldum. Twist sonrası kanat hızını tekrar kazanıp bu sefer öne saldırdı önden kapanma yaşadım. Kanat tam karşımdayken durdurdum ve kontrollü bir şekilde salınımı azalttım.

DHV Sitesinde Mistral 6 ile spiralden çıkamamış deneyimli bir pilotun kaza haberi.

http://www.dhv.de/web/en/newsdetails/ar ... mistral-6/

Sormak istediğim, spiralden çıkamama durumu üzerine herhangi bir bilgiye ulaşamadım. Bu olay sadece bazı kanatların tasarım hatası mı, yoksa performans kanatların çoğunda olan bir durum mu? Eğer 2. si ise, performans kanatlar için güvenli çıkış yok mu? İlla stol ile mi çıkmak gerekir? Başına gelenler, olayı yaşayanlar, başkalarından duyarak deneyimleyenler yada söyleyecek herhangi birşeyi olanlar yorumlarınızı bekliyorum. Teşekkürler Saygılar

Kenan Tuncer
Akdeniz Üniversitesi Havacılık Kulübü

[monokotilodon]

Paragliding forumda da benzer bir konu tartışılmış.
-pilot spirale oturur, ama frenler işe yaramaz sonra stall ile çıkar.(veya çıkamaz)

ama birçok pilot ''böyle birşey yoktur'',''yıllardır uçarım bana böyle bişey olmadı'','' kesin yanlış freni çekiyorsundur dayıoğlu'' gibi yorumlar yapmış.

forumda birkaç fikir var;
-stall
-fren işe yaramıyorsa c/d kolonlarını dene.
-oturmasına izin verme,sadece senin istediğin kadar yatsın(korunma)
-giriş yönünü unutma yere doğru bakarken aklın karışabilir yanlış frene müdahalen işleri zora sokar.
-biryerlerde sat geçti(benim kafama yatmadı)
-dışa doğru ağırlık kaydırma(frenlerin işe yaramadığı yerde pek mümkün değil gibi)
-bazıları da çok ekmek yemen lazım diyor(hani dış freni çekemedik ya)

okuyunca böyle de birşey varmış demek ki dedim.umarım (en azından)fikir vermesi açısından faydalı olur.

[crow22]

Bahsettiğin olayın aynısını geçen yaz Ölüdenizde Swing Asrtal 7 ile yaşadım.Video linkini ekliyorum.Sanırım Swing marka kanatların yada performans kanatlarının genel durumu bu .

http://www.youtube.com/watch?v=oTVROYlaJ4M

[ne_var_ya]

DHV nin sitesinde yayınlanan Mistral 6 ile ilgili Yazı da

During test flights it has been determined that recovery characteristics from a spiral dive are at the upper limit of the B class

Çeviri(çevirim kötü olabilir)

Test sırasında spiral den çıkış karakteristiği olarak B sınıfın üst seviyelerinde olduğu belirlenmiş

Yani mistral 6 spiral de dikkat edilmesi gereken bir kanat ve çok zorda kalınmadıkça spiral dalışını derinleştirmemek lazım.

[Paranormal]

Tecrübeler üzerine oluşan genel kanı; kanat açıklığı (span) azaldıkça ve iplerin boyu kısaldıkça, dönüşün hızlandığı ve sebebiyle pilota etki eden kuvvetin arttığıdır. Bu da başlangıç kanatlarını, ileri seviye kanatlara göre bu bakımdan daha tehlikeli hale getirmektedir. Sebebi ise, benim düşücem; başlangıç kanatlarında eylemsizlik momentinin (moment of inertia) aynı enerjiye sahip bir spiralde daha düşük olmasıdır. Bunun yanında dönüşteki ağırlık merkezinin konumu, göğüs kolonunun açıklığı, fren pozisyonu, ağırlık kaydırma, uçuş ağırlığı gibi daha birçok kriter var. Fakat bu kriterlerin yanında kanadın tasarımı da çok önemli. Bu yüzden kanadınızı değiştirdiğinizde bu manevraları deniz üzerinde, eğitmen kontrolünde denemeniz gerekiyor. Benim yaptırırken en çekindiğim manevraların başında spiral geliyor çünkü kişinin ne kadar G'ye dayanacağını, ne kadar fren uygulaması gerektiğini bilmesi, ilk başta oldukça zor. Bu yüzden bir eğitmen kontrolünde spiralin deniz üzerinde, kademeli olarak öğrenilmesi gerekiyor.

Spiraldeyken kanadı stola sokmanız mümkün değil. Stol bir spiral çıkış yöntemi değildir. Ancak spiralden çok hızlı bir şekilde çıkar ve yanlış müdehalede bulunursanız kanadınız stol olabilir. Spiralden çıkış için genel prosedür uyguladığınız freni kademeli olarak azaltmak; ağırlığınızı ortalamak; kanat dönüşüne aynı hızda devam ediyorsa kademeli olarak dönüş yönünün aksi fren müdahalesinde bulunmaktır. Bu kademeli sözcüğü, eğitmen eşliğinde yapılan denemelerle anlam kazanır.

Bruce Goldsmith'in spiral sonucu artan ölümler üzerine 2004 yılında yazdığı yazıyı da okumanızı tavsiye ederim:

http://www.xcmag.com/2004/02/icaristics ... th-spiral/

Meraktan soruyorum, nasıl 600-700m irtifa kazandınız ve bunu nasıl anladınız?

[kenex]

Cevaplarınız için teşekkür ederim.

Olgu bey variometre ile uçmuyordum. Eğitim tepelerimizin bulunduğu noktada 3 takeoff var. 150, 300 ve 600 metre. Bantları kullanarak 600 metrelik tepenin de üzerinde irtifa aldım ve ovaya açıldım. Tabi bu 600 metre herkes tarafından söylenen rakam gerçek irtifamın ne kadar olduğunu net olarak söyleyemiyorum.

[ert]

Spiral çıkışında kanat gerideyken fren almışsınız, bu yüzden kanat stola girmiş. Fren almak için birazcık sabırlı olmak, kanadın öne dalışını beklemek gerekir.

Spiralden çıkmak için ağırlığı dışa kaydırabilirdiniz. Derin spiralden çıkışlar her zaman sert olur zaten. Kanat deli gibi öne saldırır.. Tecrübeniz arttıkça spiralden daha yumuşak çıkışlar yapabilirsiniz. Bunun tekniklerini çalışmak lazım.

Kanat belki agresif olabilir, ama bir problem olduğunu zannetmiyorum. Bende yıllardır Swing kanatlarla uçuyorum, sıkıntı yaşamadım

[kenex]

Ertan bey yorumunuz için çok teşekkürler. Ağırlık aktarmayı tekrar denemeyi düşünüyorum. Onu yapmamıştım. Yukarıdaki yorumlardan da o çıkıyor. Ancak şunu söyleyebilirim, spiral çıkışında kanat gerideyken fren almadım, spiralden çıkmadığı için aksi yöndeki freni çekmek zorunda kaldım.


Yukarıda yazmadım ama olayın devamı şu şekilde. Spiralden çıktıktan sonra kanadı toparladım, tekrar tepelere yönelerek irtifa kazandım. Kanadın wingover performansına bakarak onu da değerlendirmek istiyordum. Wingover a girdim. 2-3 den sonra sağa wingover sırasında sol kulak asimetrik kapandı. Müdahalelerime rağmen açılmadı, spine dönmemesi için sağ freni halen çekili tutuyordum. En sonunda sol tarafı pompa ile açtığımda kanat wingover dan aldığı hız ile tekrar spirale oturdu. Yine aynı şekilde freni bırakmama rağmen çıkmadı. Yine aynı şekilde aksi frenle durdurmak zorunda kaldım. Yarım saat içinde aynı olayı 2 defa yaşadım.

[SilverCloud]

Selamlar,

Spiralde kilitlenme ilgili olarak genel bilgiler aşağıda, sizin durumunuzda aşağıdaki faktörlerden hangisi etkili olmuştur belki bu bilgiler ışığında bir yorum yapabilirsiniz. Benim tahminim fazla kapanmış göğüs kolonu açıklığı olabileceği yönünde.

Kanatlar spiral karakterlerine göre üçe ayrılıyorlar;

Kararlı (stabil) Spiral karakteri: İçteki fren bırakıldıktan sonra kendiliğinden düz uçuşa geçen kanatlar
Nötr Spiral karakteri: İçteki fren bırakıldığında aynı şekilde spirali sürdüren kanatlar
Kararsız (instabil) Spiral karakteri: İçteki fren bırakıldıktan sonra daha da hızlanarak dönmeye devam eden kanatlar

Başlangıç kanatlarının kararlı spiral karakterde olmaları gerekir, ileri seviye kanatlar ise karasız spiral karakterde olabilirler yeter ki pilot müdahalesiyle düz uçuşa dönebilsinler. Orta seviye kanatlarda bu iki uç arasında bir yerlerde yer alırlar.

Spiralde kilitlenmeye sebep olabilecek bazı faktörler;

-Dar ayarlanmış göğüs kolonu
-Kanadı ağırlık limitlerinin aşırı üzerinde uçurmak
-Ağırlık merkezinin alçak olması (kuşamın altına çok fazla balast almakla olabilir). Çaresi balastı kucağa almak olabilir.
-Spiral girişinde çok fazla ağırlık transferi kullanmak
-Hücum kenarı doğrudan yere bakacak şekilde spiral atmak.

Bunun dışında spiraldeki çok yüksek çöküş hızı ve/veya dönüş hızı ve aşırı g-yükü nedeni kanadın değil ama pilotun kilitlenip kalması durumu var. Başlangıç kanatlarının pilotun g-yükünden kendinden geçmesi durumunda bile kendiliğinden düz uçuşa geçmesi gerekir. İleri düzey kanatlarda kendinizden geçmeseniz iyi olur.

Çıkmak için ters tarafa hafifçe fren uygulanabilir, yada her iki frenle kanat yavaşlatılmaya çalışabilir, bunu stol çekmek olarak yorumlaya bilirsiniz belki ama o kadar yüksek hız ve g-yükü ile kanadı stola sokamazsınız. Spiralle stol arasında bir yerde zaten kanat kontrol altına alabileceğiniz bir konuma gelecektir. Birde ağırlığı ters tarafa alma opsiyonu var ancak bunu çok sert şekilde yapmamaya dikkat edin kanada loop attırabilirsiniz.

[kenex]

Yorumunuz için çok teşekkürler Muharrem bey. Çok yararlı oldu bu

[cyberpunx]

kanatlar performans arttıkça daha da spirale kilitleme eğiliminde oluyorlar. bu konular ilk gündeme geldiğinde, spiral girişi konusundaki teorik bilgide şu farklılık öne çıkmıştı,

spiral yaparken girişte ilk defa ağırlığı yana kaydırıp dönüşü oturttuktan sonra 2 kolona da yaklaşık eşit ağırlık binecek şekide, kolonların açısını ideal konumda tutar durumda, ağırlığı merkezlemak gerekiyor, ardından akışkan bir şekilde çok tonal ağırlık kaydırma farkları ve fren komutu ile harness açısı doğru bir şekilde spirale girmek veya artırmak azaltmak mümkün. bu kanadın en ideal uçuş geometrisinde kalmasını ve bazı durumlarda ileri seviye (ileri 1-2 ler den itibaren diyebiliriz kabaca) kanatların spirale kilitlenme şansını azaltıyor..

eğer kilitlerse çıkış basit, iç freni sıfırladıktan sonra çıkmaz ise, dönüş ve çöküş hissinin aynı olduğuna karar verdiğiniz 1-2 saniye geçiyor. sonra dış freni çok hafif bir müdahale ile çekince gerekli hareketi kazanıyor kanat. bu noktada dış freni tekrar sıfırlıyorsunuz. dış fren müdahalesi ne kadar sert ise o kadar daha sert spiral çıkışı olur. dış freni bıraktıktan sonra tekrar iç freni çok hafif arttırma ve içe ağırlık kaydırma sayesinde spiral çıkışıını yumuşatıyorsunuz.

bir de anlattıklarınızdan ve twist olmanızdan spine düşmüş olduğunuzu canlandırdım, kanat sert çıktığında yana yatık gelebilir. burada kanadın hücüm açısı yüksek iken beklemek ve öne saldırma hareketi gerçekleştiğinde gerekiyorsa frenleme yapmak gerekir. spin veya stall yaşıyorsanız beklemiyorsunuz erken frenliyorsunuz demektir. kanat yamuk bir konumdan öne saldırırken hangi kenarı önce hangisini sonra ve de nezaman frenleyeceğinizi daha iyi gözlemleyin.

tüm bunlar size biraz yabancı geliyorsa spiralinizi siv eğitiminde bir eğitmen ile, su üzerinde, kurtarma botu ve de can yeleği ile çalışmanız doğru olacaktır.

[kenex]

Teşekkürler Mehmetcan bey çok aydınlatıcı oldu

[sedatkalkay]

Merhaba, 7. mesajda 8. mesajda Ertan a verdiğiniz cevap hakkında;
Spirealde ,ağırlık aktarımları, olayın gergin havasında pilotun kafasını karıştırabiliyor.
Ben ilk denememde, ağırlık verdim kanat hemen spreale oturdu, fireni bırakınca bir türlü çıkmadı, çıktı çıkacak derken denize çaktık, suya girince jeton düştü, hay allah ağırlığı unuttuk dedik. Sonuçta 2 sene uçuşa ara verdik.
Bilgilerinize
Saygılarımla...

[serhat]

Selam. Bende benzer bi olay yaşamıştım ilk uçuşlarımda. DHV iki bir kanatın alt limitinde olmama rağmen hemde. Tişortle uçacak kadar sıcak bi havaydı. Spiralde kilitlenince 3-4 tur fazladan döndüm o an öyle korkmuştum ki adrenalinin verdiği terleme üzerin bi de rüzgar yiyince o uçuştan sonra hasta olmuştum. Yukarıda herkes zaten tavsiye vermiş pek bişey dememe gerek yok. Ama böyle durumlarda her zman ilk hedef kanadı durdurmak olmalı. Kilitlenmeden en iyi çıkış yolu bence, ters freni çekmektense iki freni birden çekip kanadı yavaşlatmak ve doğal olarak çıkmasını sağlamak. Ters fren zaten çok fazla olan enerjiyi yanlış yönlendirip kanadın çok instabil bi duruma düşmesine neden oluyor. Sonuç olarak spin stol olabiliyor. İyi uçuşlar

[kenex]

Sedat bey Serhat bey yorumlarınız için çok teşekkürler.